Właściwości i zakres działania NSA oraz zakres spraw wyłączonych z jego jurysdykcji.

Kompetencje NSA są określone rzeczowo. Sąd orzeka w sprawach skarg na: decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego oraz akty organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego, uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd orzeka w sprawach w których przepisy ustaw szczegółowych przewidują sądową kontrolę i stosuje środki określone w tych przepisach. Sąd rozpoznaje skargi na bezczynność organów, rozstrzyga w przypadkach określonych w k.p.a. oraz Ordynacji podatkowej spory o właściwość między organami jednostek a organami administracji rządowej, a także między samorządowymi kolegiami odwoławczymi. Sąd udziela odpowiedzi na pytania prawne przedstawione do rozstrzygnięcia przez samorządowe kolegia odwoławcze. Jest właściwy, gdy skargę wniesiono na działanie lub bezczynność organu będącego organem administracji publicznej.
Sąd nie jest właściwy w sprawach: należących do właściwości innych sądów, wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach pomiędzy organami administracji publicznej oraz wynikających z podległości służbowej, dyscyplinarnych, chyba, że ustawa stanowi inaczej, odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funcji we organach administracji publicznej, wiz i zezwoleń, z wyjątkiem cudzoziemców przebywających na terytorium RP legalnie, przyznania lub odmowy przyznania środków finansowych przeznaczonych w budżecie na naukę.
Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, stwierdza niezgodność z prawem decyzji lub postanowienia.